February 18, 2026

อาณาจักรขอม

เกอร์ตนาโกรา กษัตริย์องค์สุดท้ายแห่งสิงหะสาหรี

เกอร์ตนาโกรา เป็นกษัตริย์องค์สุดท้ายแห่งอาณาจักรตูมะเปล หรือที่รู้จักกันในชื่อ “สิงหะสาหรี” บนเกาะชวา ทรงครองราชย์ตั้งแต่ปี 1268 ถึง 1292 พระองค์ถือเป็นกษัตริย์คนสำคัญในสายตาชาวชวา เพราะสามารถรวมเกาะชวาเป็นปึกแผ่นและขยายอิทธิพลไปถึงเกาะสุมาตรา อีกทั้งยังกล้าปฏิเสธการส่งบรรณาการให้กับจักรวรรดิมองโกลของกุบไลข่าน เกอร์ตนาโกราเกิดในราชวงศ์สูง และชื่อของพระองค์มีความหมายว่า “ระเบียบในแผ่นดิน” ซึ่งสะท้อนถึงบทบาทของพระองค์ในการรวมแผ่นดินชวาทั้งสองส่วนให้เป็นหนึ่งเดียว พระองค์ได้รับการแต่งตั้งเป็นกษัตริย์ตั้งแต่อายุน้อยในปี 1254 และขึ้นปกครองอย่างเป็นทางการในปี 1268...

“อโยธยาปุระ” เมืองโบราณที่สาบสูญ

อโยธยาปุระ หรือที่เรียกอีกชื่อว่า “อโยชฺฌปุระ” เป็นเมืองโบราณที่ตั้งอยู่ในภาคกลางของประเทศไทยมาก่อนศตวรรษที่ 19 ตามพุทธศักราช มีการกล่าวถึงในเอกสารทางประวัติศาสตร์อย่าง “รัตนพิมพวงศ์” และ “ชินกาลมาลีปกรณ์” ซึ่งเขียนเป็นภาษาบาลี นักวิชาการบางกลุ่มเชื่อว่าอาจตรงกับเมืองสีเทพ ที่เคยเป็นศูนย์กลางของอารยธรรมทวารวดีระหว่างพุทธศตวรรษที่ 11 ถึง 16 ขณะที่อีกฝ่ายมองว่าอโยธยาปุระอาจเป็นเมืองอื่นในภาคเหนือของไทย แต่ก็ยังไม่มีหลักฐานแน่ชัดว่าตั้งอยู่ที่ใด เมืองนี้น่าจะเริ่มเสื่อมถอยราวกลางพุทธศตวรรษที่ 15...

รัชกาลที่ 4 โปรดให้รื้อปราสาทขอม

พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 4 ฉบับของเจ้าพระยาทิพากรวงศ์ (ขำ บุนนาค) มีเรื่องราวที่ น่าสนใจอย่างยิ่ง เกี่ยวกับการรื้อปราสาทขอม “นครวัด” ในกัมพูชา เพื่อนำเข้ามาไว้ในสยาม รัชกาลที่ 4 มีพระราชดำริให้  “พระสุพรรณพิศาล ขุนชาติวิชา ออกไปเที่ยวดูที่เมืองหลวงพระนครธมพระนครวัด หลังกลับมากราบทูลว่า มีแต่ปราสาทใหญ่ๆ...

พระเจ้าภววรมันที่ 1 ปฐมกษัตริย์แห่งอาณาจักรเจนละ

อาณาจักรเจนละถือว่าเป็นประวัติศาสตร์ยุคต้นของอาณาจักรของชาวขอม เดิมนั้นเป็นเมืองที่ขึ้นกับอาณาจักรฟูนัน อำนาจของเจนละในระยะแรกคงจะอยู่ใต้ฟูนันอีกทั้งปรากฏ สองพี่น้องในฐานะผู้ปกครองเจนละลุกขึ้นมาก่อกบฏต่อฟูนันจนสามารถประกาศตัวเป็นเอกราชได้ ผู้ก่อกบฏสองท่านที่ว่านี้คือ พระเจ้าภววรมัน กับพระอนุชาคือพระเจ้าจิตรเสน เชื่อกันว่าพระเจ้าภววรมัน เป็นเจ้าชายในประเทศราชของฟูนันซึ่งมาจากราชวงศ์ดวงจันทร์ในเวลาต่อมาที่ได้ครอบครองเจนละก็เนื่องจากได้สมรสกับเจ้าหญิงแห่งเจนละซึ่งสืบเชื้อสายมาจากราชวงศ์อาทิตย์ ในราว ค.ศ.550 พระเจ้าภววรมัน ปฐมกษัตริย์เจนละได้ทำการโค่นอำนาจของพระเจ้ารุทรวรมันกษัตริย์ฟูนัน เพราะเห็นว่าพระเจ้ารุทรวรมันขาดความชอบธรรมในการขึ้นครองราชสมบัติโดยหลังจากที่ พระเจ้าเกาฑิณยะชัยวรมันที่ 3 สวรรคต พระเจ้ารุทรวรมัน ก็ทำการสังหารรัชทายาทที่ชอบธรรมที่ประสูติจากพระอัครมเหสี แล้วตั้งตนขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์แห่งฟูนัน...

พระเจ้าสุริยวรมันที่ 2 ผู้สร้างนครวัด

ปราสาทนครวัด สิ่งปลูกสร้างอันน่าอัศจรรย์ใจนี้สถาปนาโดย พระเจ้าสุริยวรมันที่ 2 แห่งราชวงศ์มหิธรปุระ ทรงรับหน้าที่ก่อสร้างนครวัด ระยะเวลาในการก่อสร้างมากกว่า 30 ปี และพระองค์ทรงเป็นพระมหากษัตริย์แห่งอาณาจักรพระนคร ตลอดรัชกาล พระเจ้าสุริยวรมันที่ 2ทรงรวบรวมจักรวรรดิที่แตกแยกเข้าเป็นหนึ่งอีกครั้ง เมืองขึ้นทั้งปวงส่งบรรณาการถวาย พระองค์ยังเปิดศึกกับชนชาติจามทางด้านตะวันออก ส่วนใหญ่แล้วทรงพ่ายแพ้ จารึกของชาวจามและบันทึกของเวียดนามว่า พระเจ้าสุริยวรมันที่ 2 ทำสงครามใหญ่กับรัฐของชาวญวนที่เรียกว่า...

พระเจ้าชัยวรมันที่ 6 โกลเด้นบอยแห่งมหิธรปุระ

พระเจ้าชัยวรมันที่ 6 เป็นพระมหากษัตริย์แห่งอาณาจักรขอม ผู้สถาปนางราชวงศ์มหิธรปุระ แห่งเมืองพิมาย  ต้นกำเนิดของพระองค์เป็นขุนนางชาวเมืองพิมาย เมื่อพระเจ้าหรรษวรมันที่ 3 กษัตริย์กรุงยโศธรปุระ เสด็จสวรรคตในปี ค.ศ.1080 ได้เกิดการแย่งอำนาจกันภายในราชสำนัก พระองค์ทรงลงไปจัดการและปราบปรามคู่แข่งทางการเมืองอยู่หลายปี เมื่อทุกอย่างเรียบร้อยแล้ว พระองค์ได้ทำการปราบดาภิเษกขึ้นเป็นกษัตริย์แห่งกรุงยโศธรปุระ  พระองค์ทรงสถาปนาราชวงศ์ใหม่นามว่า "มหิธรปุระ" ลูกหลานของพระองค์ได้ปกครองกรุงยโศธรปุระหรือเมืองพระนคร และได้สร้างปราสาทนครวัดและปราสาทบายนในรัชกาลถัดมา คือ...